Trẻ mọc răng vĩnh viễn là giai đoạn quan trọng, thường bắt đầu khi răng sữa lần lượt rụng và được thay thế bằng những chiếc răng theo trẻ lâu dài.
Trong quá trình này, trẻ có thể gặp tình trạng răng mọc lệch, chen chúc, chậm mọc hoặc răng vĩnh viễn đã mọc nhưng răng sữa chưa rụng.
Vậy trẻ mọc răng vĩnh viễn phụ huynh cần lưu ý những gì? Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ hiểu về lịch mọc răng, các dấu hiệu cần chú ý và cách chăm sóc răng đúng cách cho trẻ.
Trẻ bắt đầu mọc răng vĩnh viễn khi nào?
Phần lớn trẻ bắt đầu bước vào giai đoạn thay răng vào khoảng 6 tuổi. Tuy nhiên, thời điểm chính xác có thể sớm hoặc muộn hơn tùy theo sự phát triển của từng trẻ.
Thông thường, chân răng sữa sẽ dần tiêu đi khi răng vĩnh viễn bên dưới phát triển và di chuyển về phía cung hàm. Khi chân răng sữa tiêu đủ nhiều, chiếc răng bắt đầu lung lay, rụng và tạo điều kiện để răng vĩnh viễn mọc lên.
Quá trình thay răng diễn ra trong nhiều năm chứ không xảy ra cùng một lúc. Từ khoảng 6 đến 12–13 tuổi, trẻ thường trải qua giai đoạn tồn tại đồng thời cả răng sữa và răng vĩnh viễn, được gọi là giai đoạn bộ răng hỗn hợp.
Răng vĩnh viễn nào mọc đầu tiên?
Một trong những điều phụ huynh đặc biệt cần chú ý là răng số 6 – răng cối lớn vĩnh viễn thứ nhất.
Răng này thường bắt đầu mọc vào khoảng 6 tuổi. Khác với nhiều răng vĩnh viễn khác, răng số 6 không thay thế một chiếc răng sữa nào mà mọc ở phía sau răng cối sữa cuối cùng.
Chính vì vậy, nhiều phụ huynh nhầm tưởng đây vẫn là răng sữa.
Bên cạnh răng số 6, các răng cửa giữa hàm dưới cũng thường nằm trong nhóm răng vĩnh viễn xuất hiện sớm.
Việc nhận biết răng số 6 rất quan trọng bởi đây là răng vĩnh viễn.
Nếu bị sâu nghiêm trọng hoặc mất sớm, trẻ sẽ không có một chiếc răng tự nhiên khác mọc lên để thay thế.
Trẻ có bao nhiêu răng vĩnh viễn?
Bộ răng sữa của trẻ có tổng cộng 20 chiếc. Trong khi đó, người trưởng thành thường có 28 răng vĩnh viễn nếu chưa tính răng khôn và có thể có tối đa 32 răng khi mọc đủ bốn răng khôn.
Bộ răng vĩnh viễn gồm nhiều nhóm răng khác nhau:
- Răng cửa giúp cắn thức ăn.
- Răng nanh hỗ trợ xé thức ăn.
- Răng tiền cối giúp nghiền thức ăn.
- Răng cối lớn đảm nhiệm phần lớn chức năng nhai.
- Răng khôn là nhóm răng mọc muộn nhất và không phải ai cũng mọc đầy đủ.
Mỗi nhóm răng thường xuất hiện ở những giai đoạn khác nhau.
Thứ tự mọc răng vĩnh viễn ở trẻ
Lịch mọc răng chỉ mang tính tương đối vì mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau.
Giai đoạn khoảng 6–8 tuổi
Đây thường là thời điểm xuất hiện:
- Răng cối lớn vĩnh viễn thứ nhất.
- Răng cửa giữa.
- Răng cửa bên.
Khuôn mặt và nụ cười của trẻ có thể thay đổi khá rõ trong giai đoạn này do răng vĩnh viễn thường lớn hơn răng sữa.
Giai đoạn khoảng 9–12 tuổi
Các răng sữa phía sau tiếp tục được thay thế. Răng nanh và răng tiền cối lần lượt xuất hiện.
Đây cũng là thời điểm phụ huynh dễ nhận thấy các vấn đề như thiếu khoảng, chen chúc hoặc răng mọc lệch.
Giai đoạn khoảng 11–13 tuổi
Răng cối lớn vĩnh viễn thứ hai thường bắt đầu xuất hiện ở phía sau răng số 6.
Sau giai đoạn này, phần lớn trẻ đã có gần đầy đủ bộ răng vĩnh viễn, ngoại trừ răng khôn.
Những dấu hiệu bình thường khi trẻ mọc răng vĩnh viễn
Trong giai đoạn thay răng, phụ huynh có thể nhận thấy nhiều thay đổi như:
- Răng sữa bắt đầu lung lay.
- Răng sữa rụng tự nhiên.
- Đầu răng vĩnh viễn nhú lên khỏi nướu.
- Nướu hơi căng hoặc nhạy cảm.
- Trẻ khó chịu nhẹ khi nhai.
- Khoảng cách giữa các răng thay đổi.
- Răng mới mọc lớn hơn răng sữa.
Một số răng khi mới mọc cũng có thể chưa nằm hoàn toàn thẳng hàng. Cung hàm của trẻ vẫn tiếp tục phát triển và vị trí răng có thể thay đổi khi những răng khác mọc lên.
Do đó, không phải trường hợp răng mới mọc hơi lệch nào cũng cần can thiệp ngay.
Vì sao răng vĩnh viễn của trẻ trông vàng hơn răng sữa?
Đây là một trong những vấn đề khiến nhiều phụ huynh lo lắng.
Răng sữa thường có màu trắng sáng hơn, trong khi răng vĩnh viễn tự nhiên có thể mang sắc độ ngà hoặc hơi vàng hơn do sự khác biệt về cấu trúc men và ngà răng.
Khi răng sữa và răng vĩnh viễn nằm cạnh nhau, sự khác biệt này càng dễ nhận thấy.
Do đó, răng vĩnh viễn hơi vàng hơn răng sữa không nhất thiết là dấu hiệu răng có vấn đề.
Tuy nhiên, nếu một chiếc răng có màu khác biệt rõ rệt so với các răng xung quanh, xuất hiện đốm trắng, nâu, đen hoặc có tiền sử chấn thương, phụ huynh nên đưa trẻ đến nha khoa để kiểm tra.
Răng vĩnh viễn mọc Nhưng răng sữa chưa rụng có sao không?
Một tình trạng khá phổ biến là răng vĩnh viễn đã mọc nhưng răng sữa vẫn chưa rụng.
Điển hình nhất là răng cửa vĩnh viễn mọc phía trong răng cửa sữa, khiến trẻ có hai hàng răng. Tình trạng này đôi khi được gọi là “răng cá mập”.
Nếu răng sữa đã lung lay nhiều, nha sĩ có thể hướng dẫn tiếp tục theo dõi vì răng có khả năng sớm rụng tự nhiên.
Tuy nhiên, nếu răng sữa vẫn còn chắc trong khi răng vĩnh viễn đã mọc đáng kể, việc thăm khám là cần thiết.
Nha sĩ sẽ đánh giá vị trí của răng vĩnh viễn, mức độ lung lay của răng sữa và khoảng trống trên cung hàm để quyết định có cần nhổ răng sữa hay không.
Phụ huynh không nên tự ý nhổ một chiếc răng còn chắc tại nhà.
Trẻ mọc răng vĩnh viễn bị lệch có đáng lo không?
Răng vĩnh viễn mọc lệch có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như:
- Cung hàm không đủ khoảng trống.
- Kích thước răng lớn.
- Răng sữa mất quá sớm.
- Răng sữa tồn tại quá lâu.
- Răng vĩnh viễn mọc sai hướng.
- Thói quen mút ngón tay.
- Đẩy lưỡi.
- Thở miệng kéo dài.
- Yếu tố di truyền.
Một chiếc răng mới mọc hơi lệch chưa chắc cần chỉnh nha ngay. Khi cung hàm tiếp tục phát triển và các răng khác xuất hiện, vị trí răng có thể thay đổi.
Tuy nhiên, nếu răng mọc lệch nhiều, chen chúc rõ rệt, mọc ngoài cung hàm hoặc trẻ có bất thường về khớp cắn, nên đưa trẻ đến nha khoa để đánh giá.
Răng vĩnh viễn mọc thưa có bình thường không?
Khoảng thưa giữa các răng trong giai đoạn thay răng không phải lúc nào cũng là vấn đề.
Răng và xương hàm của trẻ vẫn đang phát triển. Một số khoảng trống có thể dần thay đổi khi răng nanh, răng tiền cối và những răng còn lại mọc lên.
Điều quan trọng là theo dõi toàn bộ quá trình phát triển thay vì chỉ đánh giá một chiếc răng riêng lẻ.
Nếu khoảng thưa rất lớn, bất thường hoặc đi kèm răng mọc sai vị trí, nha sĩ có thể kiểm tra để xác định nguyên nhân.
Trẻ Chậm Mọc Răng Vĩnh Viễn Có Sao Không?
Thời điểm mọc răng có thể khác nhau giữa từng trẻ. Vì vậy, chậm hơn một chút so với lịch mọc răng trung bình chưa chắc đã là bất thường.
Tuy nhiên, nếu răng sữa đã rụng khá lâu nhưng không thấy răng vĩnh viễn xuất hiện, hoặc răng bên đối diện đã mọc từ lâu trong khi bên còn lại chưa có dấu hiệu mọc, phụ huynh nên đưa trẻ đi kiểm tra.
Một số nguyên nhân có thể liên quan đến:
- Răng mọc ngầm.
- Răng mọc sai hướng.
- Thiếu khoảng trên cung hàm.
- Răng thừa cản trở.
- Bất thường mầm răng.
- Tiền sử chấn thương răng sữa.
- Một số vấn đề phát triển khác.
Trong những trường hợp cần thiết, nha sĩ có thể chỉ định chụp X-quang để kiểm tra vị trí và sự phát triển của răng vĩnh viễn.
Đặc biệt chú ý răng số 6 khi trẻ thay răng
Nếu chỉ có một điều phụ huynh cần nhớ trong giai đoạn trẻ bắt đầu thay răng, đó là răng số 6 là răng vĩnh viễn.
Răng số 6 thường mọc khi trẻ còn khá nhỏ và khả năng tự vệ sinh răng miệng chưa tốt.
Mặt nhai của răng cối có nhiều hố và rãnh nhỏ, tạo điều kiện cho thức ăn và mảng bám tích tụ. Vì vậy, sâu răng có thể hình thành nếu răng không được làm sạch đúng cách.
Để bảo vệ răng số 6, phụ huynh nên:
- Hướng dẫn trẻ chải kỹ vùng răng phía trong.
- Kiểm tra lại việc chải răng của trẻ.
- Sử dụng kem đánh răng chứa fluoride phù hợp.
- Hạn chế ăn vặt và đồ uống nhiều đường.
- Cho trẻ khám răng định kỳ.
- Hỏi nha sĩ về trám bít hố rãnh nếu phù hợp.
Trẻ mọc răng vĩnh viễn bị sâu phải làm sao?
Sâu răng vĩnh viễn cần được điều trị càng sớm càng tốt.
Ở giai đoạn ban đầu, tổn thương có thể chưa gây đau. Đây cũng là lý do phụ huynh không nên chỉ dựa vào triệu chứng đau răng để quyết định có đưa trẻ đi khám hay không.
Tùy tình trạng, nha sĩ có thể cân nhắc các phương pháp như tăng cường biện pháp phòng ngừa, fluoride, trám răng hoặc những phương pháp phục hồi khác.
Nếu sâu răng tiến triển sâu đến tủy, việc điều trị sẽ phức tạp hơn.
Vì răng vĩnh viễn cần được sử dụng lâu dài, mục tiêu quan trọng là phát hiện và điều trị tổn thương ngay từ giai đoạn sớm.
Phụ huynh cần lưu ý gì khi trẻ mọc răng vĩnh viễn?
Theo dõi quá trình thay răng
Cha mẹ nên chú ý thời điểm răng sữa bắt đầu lung lay, rụng và vị trí răng mới mọc lên.
Việc theo dõi giúp phát hiện sớm những trường hợp răng sữa không rụng, răng mọc lệch hoặc răng chậm mọc.
Không tự ý nhổ răng sữa quá sớm
Răng sữa không chỉ giúp trẻ ăn nhai mà còn đóng vai trò giữ khoảng cho răng vĩnh viễn.
Nhổ răng quá sớm có thể tạo điều kiện để các răng bên cạnh dịch chuyển vào khoảng trống.
Không cố giữ răng sữa khi đã có chỉ định nhổ
Ngược lại, một chiếc răng sữa tồn tại quá lâu đôi khi có thể cản trở quá trình mọc của răng vĩnh viễn.
Do đó, việc nhổ hay giữ răng cần dựa trên đánh giá chuyên môn.
Quan sát khớp cắn của trẻ
Ngoài vị trí từng chiếc răng, phụ huynh nên chú ý đến tương quan giữa hai hàm.
Các biểu hiện như cắn ngược, cắn chéo, cắn hở, răng cửa chìa nhiều hoặc hàm phát triển không cân đối nên được kiểm tra sớm.
Cách chăm sóc răng vĩnh viễn
Răng vĩnh viễn mới mọc cần được chăm sóc cẩn thận ngay từ đầu.
Trẻ nên đánh răng ít nhất hai lần mỗi ngày bằng kem đánh răng chứa fluoride phù hợp với độ tuổi. Đối với trẻ nhỏ, phụ huynh vẫn nên hỗ trợ hoặc kiểm tra lại sau khi trẻ tự chải.
Khi các răng đã tiếp xúc sát nhau, làm sạch kẽ răng bằng chỉ nha khoa cũng rất quan trọng.
Bên cạnh đó, nên hạn chế:
- Nước ngọt.
- Bánh kẹo.
- Đồ uống nhiều đường.
- Ăn vặt liên tục trong ngày.
- Thói quen uống đồ ngọt trước khi ngủ.
Tần suất tiếp xúc với đường cũng là yếu tố quan trọng đối với nguy cơ sâu răng.
Có nên trám bít hố rãnh cho răng vĩnh viễn?
Trám bít hố rãnh là một biện pháp phòng ngừa có thể được cân nhắc cho một số răng cối vĩnh viễn.
Vật liệu được đặt vào những hố và rãnh sâu trên mặt nhai nhằm giúp hạn chế thức ăn và mảng bám tích tụ tại các vị trí khó làm sạch.
Không phải mọi trẻ đều cần thực hiện giống nhau. Nha sĩ sẽ đánh giá hình dạng răng, nguy cơ sâu răng và khả năng vệ sinh của trẻ để đưa ra khuyến nghị phù hợp.
Khi nào nên cho trẻ khám chỉnh nha?
Phụ huynh không nhất thiết phải đợi trẻ mọc đầy đủ răng vĩnh viễn mới bắt đầu quan tâm đến chỉnh nha.
Một số vấn đề về sự phát triển của hàm và khớp cắn có thể được phát hiện từ giai đoạn răng hỗn hợp.
Nên cho trẻ kiểm tra nếu nhận thấy:
- Răng chen chúc nhiều.
- Răng cửa chìa rõ.
- Cắn ngược.
- Cắn chéo.
- Cắn hở.
- Hàm phát triển lệch.
- Răng mọc sai vị trí.
- Răng sữa mất quá sớm.
Đánh giá sớm không đồng nghĩa trẻ chắc chắn phải niềng răng ngay. Mục đích là theo dõi sự phát triển và xác định thời điểm can thiệp phù hợp nếu thực sự cần thiết.
Những sai lầm phụ huynh thường gặp khi trẻ thay răng
Một số sai lầm phổ biến có thể ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng của trẻ:
- Nghĩ răng số 6 là răng sữa.
- Chỉ đưa trẻ đi nha khoa khi đau.
- Tự nhổ răng sữa khi răng còn chắc.
- Không quan tâm đến răng vĩnh viễn mới mọc bị sâu.
- Chờ tất cả răng mọc xong mới kiểm tra khớp cắn.
- Cho rằng mọi răng mọc lệch đều sẽ tự thẳng.
- Không hỗ trợ trẻ chải răng vì nghĩ trẻ đã đủ lớn.
- Không theo dõi răng vĩnh viễn sau khi răng sữa rụng.
Khi nào cần đưa trẻ đến Nha Khoa?
Phụ huynh nên chủ động cho trẻ kiểm tra nếu xuất hiện một trong những tình trạng sau:
- Răng sữa rụng lâu nhưng răng vĩnh viễn chưa mọc.
- Răng vĩnh viễn mọc trong khi răng sữa vẫn còn chắc.
- Răng mọc lệch hoặc chen chúc rõ rệt.
- Răng mọc ở vị trí bất thường.
- Trẻ đau răng hoặc sưng nướu.
- Răng mới mọc xuất hiện dấu hiệu sâu.
- Hai bên hàm có sự khác biệt rõ về tiến độ mọc răng.
- Có dấu hiệu cắn ngược, cắn chéo hoặc bất thường khớp cắn.
Việc kiểm tra sớm giúp xác định đâu là thay đổi bình thường của quá trình phát triển và đâu là vấn đề cần theo dõi hoặc điều trị.
Câu hỏi thường gặp về trẻ mọc răng vĩnh viễn
Trẻ mấy tuổi bắt đầu mọc răng vĩnh viễn?
Phần lớn trẻ bắt đầu mọc răng vĩnh viễn vào khoảng 6 tuổi, nhưng thời điểm có thể khác nhau giữa từng trẻ.
Răng vĩnh viễn nào thường mọc đầu tiên?
Răng cửa giữa hàm dưới và răng cối lớn thứ nhất thường nằm trong nhóm xuất hiện sớm nhất.
Răng sữa chưa rụng nhưng răng vĩnh viễn đã mọc có cần nhổ không?
Không phải trường hợp nào cũng cần nhổ. Nếu răng sữa đã lung lay nhiều, có thể tiếp tục theo dõi. Nếu răng còn chắc hoặc cản trở răng vĩnh viễn, nên đưa trẻ đến nha khoa.
Răng vĩnh viễn mọc lệch có tự thẳng lại không?
Một số trường hợp có thể cải thiện khi cung hàm tiếp tục phát triển. Tuy nhiên, nếu răng lệch nhiều hoặc thiếu khoảng rõ rệt, trẻ nên được kiểm tra.
Vì sao răng vĩnh viễn vàng hơn răng sữa?
Răng vĩnh viễn tự nhiên thường có màu ngà hơn răng sữa. Sự khác biệt càng dễ nhận thấy khi hai loại răng cùng tồn tại trên cung hàm.
Trẻ mọc răng vĩnh viễn có đau không?
Một số trẻ có thể cảm thấy căng nướu hoặc khó chịu nhẹ. Nếu trẻ đau nhiều, sưng, có mủ hoặc triệu chứng kéo dài, nên đưa trẻ đi khám.
Có cần đợi mọc đủ răng mới khám chỉnh nha không?
Không. Một số vấn đề về khớp cắn và phát triển hàm có thể được đánh giá ngay trong giai đoạn răng hỗn hợp.
Zalo Chat
