Một hàm răng đều đẹp không chỉ giúp nụ cười hài hòa mà còn đóng vai trò quan trọng trong ăn nhai, phát âm và sức khỏe răng miệng. Tuy nhiên, không phải ai cũng có khớp cắn lý tưởng. Cắn hở là một trong những dạng sai khớp cắn khá phổ biến, có thể xuất hiện ở trẻ em và người trưởng thành.
Đặc điểm dễ nhận biết nhất của tình trạng này là khi hai hàm khép lại, một số răng trên và dưới không chạm nhau mà vẫn tồn tại một khoảng hở. Tùy nguyên nhân và mức độ, cắn hở có thể chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ hoặc gây ra những bất tiện trong ăn nhai, phát âm và chức năng răng miệng.
Vậy cắn hở là gì, nguyên nhân do đâu, có nguy hiểm không và điều trị như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Cắn hở là gì?
Cắn hở (Open Bite) là một dạng sai khớp cắn xảy ra khi răng hàm trên và răng hàm dưới không tạo được sự tiếp xúc bình thường khi hai hàm khép lại. Khoảng hở có thể xuất hiện ở vùng răng trước hoặc phía sau, tùy từng trường hợp.
Ở khớp cắn thông thường, khi khép miệng, các răng trên và dưới có sự tương quan phù hợp để thực hiện chức năng cắn và nghiền thức ăn. Trong khi đó, người bị cắn hở có thể nhận thấy một khoảng trống giữa các răng, đặc biệt là răng cửa.
Ví dụ, khi người bệnh cắn hai hàm lại, răng hàm phía sau có thể chạm nhau nhưng răng cửa phía trước vẫn còn khoảng cách. Đây là biểu hiện thường gặp của cắn hở phía trước.
Cắn hở có thể liên quan đến vị trí của răng, sự phát triển của xương hàm hoặc các thói quen chức năng kéo dài. Vì vậy, việc xác định đúng nguyên nhân đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị.
Các dạng cắn hở thường gặp
Cắn hở có thể được phân loại dựa trên vị trí khoảng hở giữa hai hàm.
Cắn hở phía trước
Đây là dạng thường được nhắc đến nhiều nhất. Khi khép miệng, các răng cửa hàm trên và hàm dưới không chạm nhau, tạo thành khoảng trống ở phía trước.
Người bị cắn hở phía trước có thể gặp khó khăn khi dùng răng cửa để cắn hoặc xé thức ăn. Tình trạng này cũng có thể ảnh hưởng đến nụ cười và phát âm nếu khoảng hở lớn.
Cắn hở phía sau
Cắn hở phía sau xảy ra khi một hoặc một số răng hàm phía sau không tiếp xúc với răng đối diện khi hai hàm khép lại. Dạng này thường khó nhận biết bằng mắt thường và cần được bác sĩ kiểm tra khớp cắn để đánh giá.
Cắn hở do răng và cắn hở do xương
Ngoài vị trí, bác sĩ có thể xem xét nguyên nhân để phân biệt cắn hở chủ yếu do răng hay liên quan đến cấu trúc xương hàm.
Cắn hở do răng thường liên quan đến hướng mọc hoặc vị trí của răng. Trong khi đó, cắn hở do xương có thể liên quan đến sự phát triển hoặc tương quan bất thường của xương hàm.
Việc phân biệt hai nhóm này rất quan trọng vì phương pháp điều trị có thể khác nhau.
Dấu hiệu nhận biết cắn hở
Một số trường hợp cắn hở khá dễ nhận biết, trong khi những trường hợp nhẹ có thể chỉ được phát hiện khi khám nha khoa.
Dấu hiệu phổ biến nhất là khi khép miệng tự nhiên, răng trên và răng dưới vẫn còn khoảng cách. Đặc biệt, nếu răng cửa không chạm nhau, bạn có thể quan sát thấy một khoảng trống giữa hai hàm.
Ngoài dấu hiệu về hình thể, người bị cắn hở có thể gặp một số vấn đề như:
- Khó dùng răng cửa để cắn hoặc xé thức ăn.
- Thức ăn dễ mắc ở giữa các răng.
- Khó phát âm một số âm trong trường hợp cắn hở rõ.
- Có thói quen đẩy lưỡi khi nuốt.
- Răng mọc lệch hoặc chìa ra trước.
- Nụ cười bị ảnh hưởng do khoảng hở giữa hai hàm.
Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào việc quan sát bằng mắt để tự xác định mức độ cắn hở. Bác sĩ chỉnh nha cần kiểm tra khớp cắn và tương quan giữa răng, xương hàm để đưa ra đánh giá chính xác.
Nguyên nhân gây cắn hở
Cắn hở có thể hình thành do nhiều yếu tố khác nhau. Ở trẻ em, các thói quen kéo dài thường là một trong những yếu tố cần được quan tâm. Ở người trưởng thành, tình trạng này có thể liên quan đến vị trí răng hoặc cấu trúc xương hàm.
Thói quen đẩy lưỡi
Đẩy lưỡi là một trong những yếu tố thường được nhắc đến khi nói về cắn hở phía trước.
Trong quá trình nuốt hoặc ở trạng thái nghỉ, nếu lưỡi thường xuyên đặt vào giữa hai hàm răng và tạo áp lực lên răng, điều này có thể ảnh hưởng đến hướng mọc của răng theo thời gian.
Ở trẻ em, nếu thói quen này kéo dài trong giai đoạn phát triển răng và xương hàm, nguy cơ hình thành hoặc duy trì cắn hở có thể tăng lên.
Mút ngón tay hoặc sử dụng núm vú giả kéo dài
Mút ngón tay là thói quen thường gặp ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, nếu kéo dài quá lâu, lực tác động liên tục lên răng và xương hàm có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của khớp cắn.
Tương tự, việc sử dụng núm vú giả trong thời gian dài cũng có thể liên quan đến sự thay đổi vị trí răng ở một số trẻ.
Vì vậy, cha mẹ nên theo dõi các thói quen của trẻ và đưa trẻ đi kiểm tra răng miệng định kỳ để phát hiện sớm những bất thường.
Thở bằng miệng
Thở bằng miệng kéo dài có thể liên quan đến sự phát triển của cấu trúc hàm mặt. Một số nguyên nhân khiến trẻ thường xuyên thở bằng miệng có thể liên quan đến đường hô hấp hoặc thói quen.
Nếu trẻ thường xuyên ngủ há miệng, ngáy hoặc có biểu hiện khó thở bằng mũi, cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra để tìm nguyên nhân thay vì chỉ tập trung vào vấn đề răng.
Yếu tố di truyền
Đặc điểm hình dạng xương hàm, khuôn mặt và tương quan giữa hai hàm có thể chịu ảnh hưởng của yếu tố di truyền.
Nếu cấu trúc xương hàm phát triển theo hướng khiến hai hàm không tương quan phù hợp, tình trạng cắn hở có thể xuất hiện hoặc trở nên rõ rệt hơn.
Răng mọc sai vị trí
Răng mọc lệch, mọc không đúng hướng hoặc sự thay đổi vị trí của răng có thể làm ảnh hưởng đến khớp cắn.
Trong một số trường hợp, cắn hở chủ yếu liên quan đến vị trí răng và có thể được cải thiện thông qua điều trị chỉnh nha phù hợp.
Cắn hở có nguy hiểm không?
Cắn hở không phải lúc nào cũng gây ra vấn đề nghiêm trọng. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nguyên nhân, vị trí và mức độ sai khớp cắn.
Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, cắn hở có thể gây ra một số bất tiện trong cuộc sống hằng ngày.
Ảnh hưởng đến ăn nhai
Khi răng cửa không chạm nhau, người bệnh có thể khó dùng răng trước để cắn hoặc xé thức ăn. Một số người phải sử dụng các răng phía sau nhiều hơn để thực hiện chức năng ăn nhai.
Ảnh hưởng đến phát âm
Sự tương quan giữa răng, môi và lưỡi đóng vai trò trong quá trình phát âm. Vì vậy, cắn hở rõ có thể ảnh hưởng đến cách phát âm một số âm ở một số người.
Ảnh hưởng đến thẩm mỹ
Khoảng hở giữa các răng có thể khiến nụ cười kém hài hòa. Một số trường hợp cắn hở do xương còn có thể đi kèm những thay đổi về tỷ lệ khuôn mặt.
Điều này có thể khiến người bệnh thiếu tự tin khi giao tiếp, cười hoặc chụp ảnh.
Có thể ảnh hưởng đến chức năng khớp cắn
Khớp cắn không cân bằng có thể khiến lực nhai phân bố không đồng đều. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể xuất hiện cảm giác mỏi hoặc khó chịu ở vùng hàm.
Tuy nhiên, không phải tất cả người bị cắn hở đều gặp các vấn đề này. Bác sĩ cần đánh giá cụ thể trước khi xác định mức độ ảnh hưởng.
Cắn hở có tự hết không?
Khả năng cắn hở tự cải thiện phụ thuộc nhiều vào nguyên nhân và độ tuổi.
Ở trẻ nhỏ, nếu cắn hở liên quan đến một số thói quen như mút ngón tay hoặc đẩy lưỡi, việc loại bỏ nguyên nhân sớm có thể giúp khớp cắn cải thiện trong quá trình phát triển.
Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có thể tự hết. Đặc biệt, những trường hợp liên quan đến cấu trúc xương hàm hoặc cắn hở kéo dài có thể cần điều trị chuyên môn.
Nếu nhận thấy trẻ có khoảng hở giữa hai hàm khi cắn hoặc có các thói quen ảnh hưởng đến khớp cắn, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm. Việc phát hiện nguyên nhân càng sớm càng giúp bác sĩ có thêm lựa chọn trong kế hoạch điều trị.
Cắn hở có niềng răng được không?
Cắn hở có thể được điều trị bằng chỉnh nha trong nhiều trường hợp, nhưng phương pháp cụ thể phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ.
Mục tiêu của điều trị chỉnh nha là đưa các răng về vị trí phù hợp, cải thiện sự tiếp xúc giữa hai hàm và tạo khớp cắn ổn định hơn.
Niềng răng mắc cài
Niềng răng mắc cài sử dụng hệ thống mắc cài, dây cung và các khí cụ hỗ trợ để tạo lực di chuyển răng theo kế hoạch điều trị.
Tùy nhu cầu, người bệnh có thể lựa chọn mắc cài kim loại hoặc mắc cài sứ. Trong những trường hợp cắn hở phức tạp, bác sĩ có thể kết hợp thêm các khí cụ chỉnh nha khác để kiểm soát hướng di chuyển của răng và khớp cắn.
Niềng răng trong suốt Invisalign
Invisalign sử dụng chuỗi khay trong suốt được thiết kế theo kế hoạch điều trị cá nhân hóa. Khay có thể tháo ra khi ăn uống và vệ sinh răng, đồng thời mang lại tính thẩm mỹ cao hơn so với mắc cài truyền thống.
Tuy nhiên, Invisalign không phải là lựa chọn phù hợp cho mọi trường hợp cắn hở. Bác sĩ cần kiểm tra tình trạng răng, khớp cắn và cấu trúc xương trước khi xác định phương pháp điều trị.
Điều trị cắn hở như thế nào?
Điều trị cắn hở không nên chỉ tập trung vào việc làm cho răng trông đều hơn. Bác sĩ cần xác định nguyên nhân để xây dựng kế hoạch phù hợp.
Bước 1: Thăm khám và chẩn đoán
Bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng răng, khớp cắn, tương quan hai hàm và các thói quen chức năng.
Tùy từng trường hợp, quá trình chẩn đoán có thể cần hình ảnh X-quang, hình ảnh kỹ thuật số hoặc các dữ liệu hỗ trợ khác.
Bước 2: Xác định nguyên nhân
Nếu cắn hở liên quan đến thói quen đẩy lưỡi, mút ngón tay hoặc những yếu tố chức năng khác, việc kiểm soát nguyên nhân là một phần quan trọng của điều trị.
Nếu nguyên nhân chủ yếu đến từ vị trí răng, chỉnh nha có thể là phương án phù hợp.
Bước 3: Điều trị chỉnh nha
Bác sĩ có thể sử dụng mắc cài hoặc khay trong suốt tùy tình trạng. Mục tiêu là điều chỉnh vị trí răng và cải thiện sự tương quan giữa hai hàm.
Một số trường hợp có thể cần sử dụng chun liên hàm hoặc khí cụ hỗ trợ theo chỉ định.
Bước 4: Điều trị cắn hở do xương
Nếu cắn hở có liên quan đáng kể đến cấu trúc xương hàm, đặc biệt ở người trưởng thành, chỉ chỉnh nha có thể không đủ để giải quyết toàn bộ vấn đề.
Trong những trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc phương án phẫu thuật chỉnh hình xương hàm kết hợp chỉnh nha.
Đây là phương pháp phức tạp và chỉ được chỉ định sau khi đánh giá kỹ tình trạng của từng bệnh nhân.
Điều trị cắn hở mất bao lâu?
Không có một khoảng thời gian cố định cho tất cả trường hợp cắn hở.
Thời gian điều trị có thể phụ thuộc vào:
- Mức độ cắn hở.
- Nguyên nhân gây cắn hở.
- Tuổi của người bệnh.
- Tình trạng răng và xương hàm.
- Phương pháp chỉnh nha được lựa chọn.
- Mức độ hợp tác và tuân thủ lịch hẹn.
- Việc có cần sử dụng thêm khí cụ hoặc phương pháp điều trị khác hay không.
Vì vậy, thay vì dựa vào thời gian điều trị của người khác, bạn nên thăm khám trực tiếp để bác sĩ đánh giá và đưa ra kế hoạch phù hợp.
Chi phí điều trị cắn hở bao nhiêu?
Chi phí điều trị cắn hở phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trong đó, phương pháp chỉnh nha, mức độ sai khớp cắn và tình trạng răng là những yếu tố quan trọng.
Nếu chỉ cần chỉnh nha, chi phí sẽ phụ thuộc vào loại mắc cài hoặc khay trong suốt. Trong những trường hợp phức tạp cần thêm khí cụ hoặc phối hợp với phẫu thuật xương hàm, chi phí có thể khác đáng kể.
Do đó, để biết chính xác chi phí điều trị cắn hở, người bệnh nên thăm khám trực tiếp và nhận kế hoạch điều trị cá nhân hóa từ bác sĩ.
Cắn hở ở trẻ em và người lớn có gì khác nhau?
Cắn hở ở trẻ em thường cần chú ý đến các thói quen như mút ngón tay, đẩy lưỡi hoặc thở bằng miệng. Việc phát hiện và kiểm soát nguyên nhân sớm có thể giúp hạn chế ảnh hưởng đến quá trình phát triển răng và hàm.
Ở người trưởng thành, xương hàm đã phát triển tương đối hoàn thiện. Vì vậy, nếu cắn hở liên quan đến cấu trúc xương, việc điều trị có thể phức tạp hơn.
Điều này không có nghĩa người lớn không thể điều trị cắn hở. Với phương pháp chỉnh nha phù hợp, nhiều trường hợp vẫn có thể cải thiện đáng kể tình trạng khớp cắn và thẩm mỹ.
Làm thế nào để phòng ngừa cắn hở?
Không phải tất cả trường hợp cắn hở đều có thể phòng ngừa, đặc biệt khi nguyên nhân liên quan đến yếu tố di truyền hoặc cấu trúc xương.
Tuy nhiên, có thể hạn chế một số yếu tố nguy cơ bằng cách:
- Theo dõi và kiểm soát thói quen mút ngón tay ở trẻ.
- Hạn chế sử dụng núm vú giả kéo dài.
- Phát hiện sớm thói quen đẩy lưỡi.
- Kiểm tra nếu trẻ thường xuyên thở bằng miệng.
- Đưa trẻ khám răng định kỳ.
- Kiểm tra khớp cắn khi phát hiện răng mọc bất thường.
- Thăm khám chỉnh nha sớm nếu nhận thấy hai hàm không khớp.
Khi nào nên đi khám cắn hở?
Bạn nên cân nhắc thăm khám bác sĩ chỉnh nha nếu nhận thấy:
- Răng cửa trên và dưới không chạm nhau khi cắn.
- Có khoảng hở rõ giữa hai hàm.
- Khó cắn thức ăn bằng răng cửa.
- Phát âm một số âm không rõ.
- Trẻ có thói quen mút ngón tay hoặc đẩy lưỡi.
- Nụ cười bị ảnh hưởng bởi khoảng hở giữa hai hàm.
- Cắn hở xuất hiện hoặc tái phát sau khi từng chỉnh nha.
Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân và tránh để tình trạng sai khớp cắn kéo dài không được kiểm soát.
Câu hỏi thường gặp về cắn hở
Cắn hở là gì?
Cắn hở là tình trạng một số răng hàm trên và hàm dưới không tiếp xúc với nhau khi hai hàm khép lại, tạo thành khoảng hở.
Cắn hở có tự hết không?
Một số trường hợp ở trẻ có thể cải thiện sau khi loại bỏ các thói quen gây ảnh hưởng đến khớp cắn. Tuy nhiên, cắn hở do cấu trúc răng hoặc xương hàm thường cần được bác sĩ đánh giá và điều trị.
Cắn hở có niềng răng được không?
Có. Nhiều trường hợp cắn hở có thể được điều trị bằng chỉnh nha. Tuy nhiên, phương pháp cụ thể phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ cắn hở.
Cắn hở có niềng Invisalign được không?
Một số trường hợp có thể điều trị bằng Invisalign. Bác sĩ cần đánh giá tình trạng răng và khớp cắn để xác định Invisalign có phù hợp hay không.
Cắn hở có cần phẫu thuật không?
Không phải tất cả trường hợp đều cần phẫu thuật. Phẫu thuật chỉnh hình xương hàm thường chỉ được cân nhắc khi cắn hở liên quan đáng kể đến cấu trúc xương và không thể giải quyết đầy đủ bằng chỉnh nha đơn thuần.
Cắn hở có tái phát sau khi niềng không?
Cắn hở có thể tái phát nếu nguyên nhân ban đầu vẫn tồn tại hoặc răng không được duy trì đúng cách sau điều trị. Vì vậy, việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và sử dụng hàm duy trì theo chỉ định rất quan trọng.
Zalo Chat
